Nie są chorobami, więc nie da się ich wyleczyć. Menopauza i andropauza to procesy, w czasie których w organizmach kobiet i mężczyzn zachodzą ważne zmiany. Ich przyczyną jest upływający czas. Jeśli nie da się im zapobiec, to warto przynajmniej dobrze się do nich przygotować.

Chociaż procesy związane z okresem przekwitania u kobiet i mężczyzn dzieli wiele różnic, mają podstawowy wspólny element: ich źródłem są zmiany zachodzące w gospodarce hormonalnej organizmu człowieka.

Z menopauzą mamy do czynienia, gdy spadający poziom hormonów płciowych (estrogenów i progesteronów) w organizmie powoduje, że w jajnikach przestają dojrzewać jajeczka. Zanik owulacji powoduje zatrzymanie miesiączki, co jest bezpośrednim sygnałem zmian zachodzących w organizmie kobiety. Zazwyczaj proces ten rozpoczyna się u kobiet ok. 50. roku życia, ale możliwe są duże wahania: u niektórych kobiet menopauza może rozpocząć się nawet 10lat wcześniej, inne mogą jej doświadczać nawet w wieku 60 lat!

Oprócz zmian związanych z miesiączkowaniem (nieregularnym, coraz rzadszym, aż do zupełnego zaniku), na rozpoczynającą się menopauzę wskazywać może wiele innych zmian. Najczęstsze z nich to niepokój, drażliwość, zmęczenie, zaburzenia koncentracji, problemy ze snem, zaburzenia pocenia, uderzenia gorąca, a także stany depresyjne i zmniejszone libido. Zmiany te, nierzadko o gwałtownym charakterze, mogą przyczynić się do poważnego obniżenia komfortu życia, wpływając nie tylko na samopoczucie kobiety, lecz także na jej relacje z domownikami czy w środowisku zawodowym.

Andropauza z kolei jest procesem, który wiąże się ze stale zmniejszającym się stężeniem poziomu hormonu testosteronu w organizmie mężczyzny. Proces ten postępuje powoli, ale zwykle już od ok. 30. roku życia. U mężczyzn nie dochodzi do tak radykalnej, skokowej zmiany, jaką u kobiet jest bez wątpienia zanik miesiączkowania. Przeciwnie, obniżającemu się stopniowo poziomowi hormonów towarzyszą rozmaite, zwykle rozwijające się powoli, charakterystyczne zmiany. Do najczęstszych należą ogólne osłabienie organizmu i zaburzenia snu, zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, pogorszenie koncentracji i drażliwość, zmniejszanie masy mięśniowej przy równoczesnym przyroście tkanki tłuszczowej, a także bóle kręgosłupa.

Chociaż niemożliwe jest całkowite uniknięcie procesu przekwitania, medycyna dysponuje środkami, które – szczególnie w przypadku kobiet – pozwalają łagodzić jego skutki uboczne. W przypadku menopauzy najpopularniejszą metodą jest hormonalna terapia zastępcza – HZT, która poza ściśle określonymi przeciwwskazaniami dostępna jest praktycznie dla wszystkich kobiet.

Niestety, nie można powiedzieć tego samego o remedium na skutki andropauzy dla mężczyzn. Chociaż istnieje terapia hormonalna dla mężczyzn, która polega na podawaniu testosteronu, to jednak stosuje się ją głównie w przypadkach ostrego przebiegu andropauzy, czyli gwałtownego spadku poziomu męskich hormonów w organizmie pacjenta. Poza tym ma ona dodatkowe poważne ograniczenie. Przyjmowanie testosteronu może zwiększyć ryzyko wystąpienia raka prostaty oraz przyspieszyć rozwój już obecnego nowotworu. To sprawia, że w przypadku mężczyzn po hormonalny arsenał lekarze sięgają tylko w ostateczności.

Zarówno kobietom, jak i mężczyznom u progu starości zaleca się, by w okresie przekwitania zmienili tryb życia. Elementami składającymi się na dobrą dietę powinny być przede wszystkim produkty bogate w przeciwutleniacze, warzywa i owoce. Nie wolno przy tym zapominać o przyjmowaniu odpowiednio dużej ilości wody. Równocześnie wymaga się zdecydowanego ograniczenia ciężkostrawnych, tłustych produktów, alkoholu oraz zupełnego rzucenia palenia. Zwiększenie aktywności fizycznej może przyczynić się do minimalizowania ryzyka wystąpienia chorób, które są związane z menopauzą. U mężczyzn intensywna aktywność fizyczna może zaś przyczynić się do znacznego opóźnienia pojawienia się pierwszych objawów andropauzy. Zalecana jest także większa dbałość o higienę psychiczną. Unikanie stresów, a także poczucie spełnienia na płaszczyznach rodzinnej oraz zawodowej nie sprawią wprawdzie, że miną wszystkie dolegliwości związane z menopauzą i andropauzą, ale z pewnością staną się mniej dokuczliwe.